Zaczyna się niewinnie. Najpierw lekkie mrowienie w palcach, które pojawia się podczas pracy przy komputerze. Potem nocne drętwienie dłoni, zmuszające do potrząsania ręką, żeby odzyskać czucie. W końcu coraz częściej wypadają z ręki drobne przedmioty – kubek, telefon, klucze. Wielu pacjentów przez długi czas nie łączy tych objawów z jedną chorobą.
Tymczasem mogą to być pierwsze sygnały zespołu cieśni nadgarstka – jednego z najczęstszych schorzeń nerwów obwodowych. Problem dotyka nie tylko osób pracujących fizycznie. Coraz częściej pojawia się również u osób pracujących przy komputerze, kierowców czy osób wykonujących powtarzalne ruchy dłoni.
Choć początkowo objawy mogą wydawać się niegroźne, z czasem choroba może prowadzić do trwałego uszkodzenia nerwu i znacznego ograniczenia sprawności ręki. Dlatego tak ważne jest, aby odpowiednio wcześnie rozpoznać problem i wdrożyć właściwe leczenie.
W Szpitalu na Klinach w Krakowie zabiegowe leczenie cieśni nadgarstka prowadzi dr. hab. n. med. Krzysztof Zapałowicz, neurochirurg, specjalizujący się w chirurgii nerwów obwodowych. W tym artykule odpowiada na najczęstsze pytania pacjentów z tą dolegliwością.
Czym jest zespół cieśni nadgarstka?
W nadgarstku znajduje się wąski kanał, przez który przebiega nerw pośrodkowy odpowiadający za czucie i część ruchów dłoni. Gdy dochodzi do jego ucisku, pojawiają się charakterystyczne objawy neurologiczne.
Najczęściej dotyczy to osób:
- pracujących przy komputerze
- wykonujących powtarzalne ruchy dłoni
- cierpiących na choroby metaboliczne, np. cukrzycę
- po urazach nadgarstka.
Ucisk nerwu rozwija się zwykle stopniowo, dlatego wielu pacjentów zgłasza się do lekarza dopiero wtedy, gdy objawy zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Najczęstsze objawy cieśni nadgarstka
Do typowych objawów należą:
- drętwienie palców dłoni
- mrowienie i pieczenie w palcach
- ból nadgarstka promieniujący do przedramienia
- osłabienie siły chwytu
- wypadanie przedmiotów z ręki
- parestezje (poczucie przeszywającego prądu),
- osłabienie siły mięśniowej
- nocne drętwienie dłoni, które powoduje wybudzanie się ze snu i konieczność potrząsania ręką, aby zmniejszyć dolegliwości.
Typowo schorzenie to dotyczy pierwszych trzech palców i połowy czwartego (kciuk, palec wskazujący, środkowy i połowa serdecznego). Jeśli takie objawy pojawiają się regularnie, warto zgłosić się na konsultację specjalistyczną.
Diagnostyka cieśni nadgarstka
Rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka najczęściej rozpoczyna się od wizyty u lekarza specjalisty – może to być ortopeda, neurolog lub neurochirurg, którzy zajmują się chorobami układu nerwowego i narządu ruchu. Podczas konsultacji lekarz przeprowadza dokładny wywiad dotyczący objawów, takich jak drętwienie palców, mrowienie dłoni czy nocne wybudzanie się z powodu bólu nadgarstka. Następnie wykonuje badanie fizykalne, które pozwalają ocenić, czy dochodzi do ucisku nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. W tym celu lekarz wykona swoiste dla tej jednostki chorobowej testy, mające sprowokować wystąpienie objawów takie jak ucisk nad kanałem nadgarstka (test Durkinsa), opukiwanie okolicy kanału nadgarstka (test Tinela), zgięcie rąk w nadgarstkach i utrzymanie takiej pozycji przez kilkadziesiąt sekund (test Phalena). Dodatkowo oceni czucie w obrębie ręki (przy zamkniętych oczach pacjenta).
W celu potwierdzenia diagnozy często zlecane jest również badanie przewodnictwa nerwowego (EMG), które pokazuje, czy nerw działa prawidłowo i w jakim stopniu jest uciskany. W niektórych przypadkach pomocne bywa także badanie USG nadgarstka, pozwalające ocenić struktury anatomiczne w obrębie kanału nadgarstka.
Leczenie cieśni nadgarstka
We wczesnym stadium choroby możliwe jest leczenie zachowawcze, obejmujące m.in. stabilizację nadgarstka czy rehabilitację.
Jednak gdy ucisk nerwu jest znaczny lub objawy utrzymują się przez dłuższy czas, najskuteczniejszą metodą leczenia jest operacyjne odbarczenie nerwu pośrodkowego.
W Szpitalu na Klinach zabieg ten wykonuje dr Krzysztof Zapałowicz – neurochirurg, który specjalizuje się w leczeniu chorób układu nerwowego, w tym schorzeń nerwów obwodowych.
Jak wygląda operacja cieśni nadgarstka?
Procedura polega na przecięciu więzadła poprzecznego nadgarstka, które tworzy górną ścianę kanału nadgarstka i w przypadku choroby uciska przebiegający w nim nerw. Po przecięciu więzadła przestrzeń w kanale nadgarstka zwiększa się, co zmniejsza nacisk na nerw i pozwala stopniowo ustąpić objawom.
Podczas operacji pacjent leży na plecach, a zabieg najczęściej wykonywany jest w znieczuleniu regionalnym, dzięki czemu ręka od poziomu barku jest niewrażliwa na ból. Chirurg wykonuje niewielkie, podłużne nacięcie skóry w okolicy nadgarstka, zwykle w osi czwartego palca. Następnie preparuje tkanki, aby odsłonić więzadło poprzeczne nadgarstka. Po jego przecięciu dochodzi do uwolnienia uciśniętego nerwu pośrodkowego. Na zakończenie rana jest zamykana szwami, a na operowaną okolicę zakładany jest opatrunek.
Zabieg:
- trwa zwykle kilkadziesiąt minut
- wykonywany jest w trybie chirurgii jednego dnia
- pozwala szybko wrócić do codziennej aktywności.
Po zabiegu pacjent zazwyczaj wraca do domu jeszcze tego samego dnia.
Rekonwalescencja po operacji
W większości przypadków poprawa odczuwalna jest stosunkowo szybko. Drętwienie palców stopniowo ustępuje, a sprawność dłoni wraca wraz z regeneracją nerwu.
Powrót do codziennych czynności jest możliwy zwykle w ciągu kilku tygodni, choć pełna regeneracja nerwu może potrwać nieco dłużej.
Dlaczego warto zgłosić się do specjalisty?
Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie pozwalają uniknąć trwałego uszkodzenia nerwu oraz poważnych ograniczeń funkcji dłoni. Jeśli pojawiają się objawy takie jak drętwienie palców, mrowienie dłoni czy osłabienie chwytu, warto skonsultować się ze specjalistą.
W Szpitalu na Klinach w Krakowie pacjenci mogą skorzystać z konsultacji oraz nowoczesnego leczenia operacyjnego cieśni nadgarstka prowadzonego przez dr Krzysztofa Zapałowicza – neurochirurga specjalizującego się w leczeniu schorzeń nerwów obwodowych.
