Uczucie ciągle zatkanego nosa, przewlekły katar czy pogorszenie węchu często kojarzymy z przeziębieniem lub alergią. Zdarza się jednak, że przyczyną tych dolegliwości są polipy nosa – łagodne zmiany w obrębie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Choć same w sobie nie są zmianami nowotworowymi, mogą znacząco utrudniać oddychanie i prowadzić do przewlekłych problemów z zatokami.
Polipy nosa rozwijają się powoli i przez długi czas mogą nie dawać wyraźnych objawów. Z czasem jednak zaczynają powodować charakterystyczne dolegliwości. O tym jakie sygnały mogą świadczyć o ich obecności i kiedy warto skonsultować się z lekarzem – mówi dr Kamila Stolcman – Mrugała – laryngolog ze Szpitala na Klinach w Krakowie.
Czym są polipy nosa?
Polipy nosa to miękkie, bezbolesne przerosty błony śluzowej, które rozwijają się w jamie nosa lub w zatokach przynosowych. Powstają najczęściej w wyniku przewlekłego stanu zapalnego błony śluzowej.
U wielu pacjentów ich rozwój jest związany z:
- przewlekłym zapaleniem zatok
- alergią
- astmą
- nadwrażliwością na niektóre leki (np. aspirynę)
Początkowo niewielkie zmiany mogą nie powodować większych problemów, jednak gdy zaczynają się powiększać, mogą blokować drogi oddechowe i utrudniać prawidłową wentylację zatok.
5 najczęstszych objawów polipów nosa
1. Przewlekle zatkany nos
Jednym z najczęstszych objawów polipów nosa jest ciągłe uczucie zatkanego nosa. W przeciwieństwie do zwykłego przeziębienia, objaw ten nie ustępuje po kilku dniach i może utrzymywać się przez wiele tygodni lub miesięcy. Pacjenci często mają wrażenie, że oddychają głównie przez usta, szczególnie w nocy.
2. Utrata lub pogorszenie węchu
Polipy mogą blokować dostęp zapachów do receptorów węchowych. Dlatego wiele osób zauważa osłabienie węchu, a w bardziej zaawansowanych przypadkach nawet jego całkowitą utratę. Często to właśnie pogorszenie węchu jest objawem, który skłania pacjentów do wizyty u specjalisty.
3. Przewlekły katar lub spływanie wydzieliny do gardła
Osoby z polipami nosa często skarżą się na długotrwały katar lub uczucie spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Może to powodować częste chrząkanie, kaszel lub podrażnienie gardła. Wydzielina bywa gęsta i trudna do usunięcia.
4. Częste infekcje zatok
Polipy mogą blokować ujścia zatok przynosowych, przez co utrudniają odpływ wydzieliny. To z kolei sprzyja rozwojowi infekcji. Dlatego osoby z polipami często cierpią na nawracające zapalenie zatok, które objawia się bólem głowy, uciskiem w okolicy policzków lub czoła oraz uczuciem rozpierania w twarzy.
5. Ból lub uczucie ucisku w okolicy twarzy
Choć same polipy zwykle nie są bolesne, mogą powodować uczucie ucisku w obrębie nosa, policzków lub czoła. Objawy te są szczególnie odczuwalne podczas pochylania się lub przy infekcji zatok. U niektórych pacjentów pojawia się również uczucie pełności w nosie.
Nietypowe objawy polipów nosa
Nietypowe objawy polipów nosa mogą być trudne do powiązania z chorobą zatok, dlatego wiele osób przez długi czas nie łączy swoich dolegliwości z problemem w obrębie nosa. Oprócz typowych objawów, takich jak zatkany nos czy utrata węchu, polipy mogą powodować także mniej oczywiste symptomy takie jak:
1. Przewlekłe zmęczenie i pogorszenie koncentracji
Długotrwałe problemy z oddychaniem przez nos mogą prowadzić do gorszego dotlenienia organizmu, zwłaszcza podczas snu. W efekcie niektóre osoby odczuwają przewlekłe zmęczenie, senność w ciągu dnia oraz trudności z koncentracją.
2. Nawracające bóle głowy
Polipy mogą blokować ujścia zatok, co powoduje zaburzenia ich wentylacji. W rezultacie pojawiają się bóle głowy, które często mylone są z migreną lub napięciowym bólem głowy.
3. Chrapanie i pogorszenie jakości snu
Zwiększona niedrożność nosa może prowadzić do nasilonego chrapania, a w niektórych przypadkach nawet do bezdechu sennego. Pacjenci często zgłaszają, że gorzej śpią i budzą się niewyspani.
4. Zmiana brzmienia głosu
Polipy mogą wpływać na rezonans nosa, co powoduje charakterystyczne „nosowe” brzmienie głosu. Pacjenci czasami zauważają, że ich głos staje się bardziej przytłumiony lub zmieniony.
5. Uczucie nacisku w uszach
Choć polipy znajdują się w nosie lub zatokach, mogą wpływać na funkcjonowanie trąbek słuchowych. W efekcie pojawia się uczucie zatkanych uszu, pogorszenie słuchu lub uczucie pełności w uchu.
6. Zaburzenia smaku
Ponieważ smak jest silnie powiązany z węchem, osoby z polipami nosa mogą zauważyć, że potrawy tracą intensywność smaku. Jedzenie może wydawać się „bez smaku” lub mniej aromatyczne.
7. Uporczywy kaszel
Spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła może powodować przewlekły kaszel, zwłaszcza w nocy lub rano po przebudzeniu.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Nie każdy katar czy zatkany nos oznacza polipy. Jeśli jednak objawy utrzymują się dłużej niż kilka tygodni lub regularnie powracają, warto skonsultować się z laryngologiem.
Wizyta u specjalisty jest szczególnie wskazana, gdy:
- nos pozostaje zatkany przez wiele tygodni
- pojawia się pogorszenie lub utrata węchu
- często występują infekcje zatok
- pojawia się przewlekłe spływanie wydzieliny do gardła
- leczenie domowe nie przynosi poprawy
Lekarz może wtedy wykonać endoskopię nosa, czyli badanie pozwalające dokładnie obejrzeć wnętrze jamy nosa i zatok. W niektórych przypadkach konieczna jest także tomografia komputerowa zatok.
Jak wygląda leczenie polipów nosa?
Sposób leczenia zależy od wielkości zmian oraz nasilenia objawów.
W pierwszej kolejności stosuje się zwykle leczenie farmakologiczne, które ma na celu zmniejszenie stanu zapalnego błony śluzowej nosa. Najczęściej wykorzystywane są leki sterydowe w postaci sprayów do nosa.
Jeśli polipy są duże lub leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, laryngolog może zaproponować leczenie operacyjne. Najczęściej wykonywanym zabiegiem jest endoskopowa operacja zatok (FESS). Podczas procedury chirurg usuwa polipy i udrażnia zatoki przy użyciu specjalistycznych narzędzi endoskopowych. Zabieg jest małoinwazyjny i nie wymaga wykonywania nacięć na skórze twarzy.
