Robotyczna operacja raka prostaty w Krakowie
W Szpitalu na Klinach wykonujemy robotyczne operacje raka prostaty. Zabiegi te pozwalają leczyć nowotwór w sposób możliwie najbardziej precyzyjny i oszczędzający dla organizmu. Wiemy, że diagnoza raka prostaty to trudny moment. Dlatego stawiamy na rozwiązania, które dają szansę na skuteczne leczenie przy jednoczesnym zachowaniu jak najlepszej jakości życia po operacji. Chirurgia robotyczna umożliwia bardzo dokładne usunięcie zmienionej chorobowo tkanki, z dbałością o struktury odpowiedzialne za trzymanie moczu i funkcje seksualne.
Kto wykonuje zabiegi?
Zabiegi w Krakowie, wykonuje dr n. med. Paweł Wisz – urolog z wieloletnim doświadczeniem w chirurgii robotycznej, który przeprowadził już ponad 2000 operacji tego typu. To jeden z najbardziej doświadczonych operatorów w tej dziedzinie w Polsce i Europie.
Każdy pacjent jest przez niego kwalifikowany indywidualnie a plan leczenia omawiany jest szczegółowo – tak, aby decyzja była świadoma i spokojna.
Dla pacjentów spoza Krakowa istnieje możliwość skorzystania z konsultacji online, co pozwala na wstępną kwalifikację, omówienie dokumentacji medycznej oraz zaplanowanie dalszego leczenia bez konieczności osobistego przyjazdu na pierwszą wizytę.
Potrzebujesz konsultacji?
Jeśli rozważasz robotyczną operację raka prostaty, umów się na konsultację z dr n. med. Pawłem Wiszem i dowiedz się, jakie są Twoje opcje leczenia.
Co to jest robotyczna prostatektomia?
Robotyczna prostatektomia to zabieg chirurgiczny, w którym usuwana jest prostata wraz z tkankami zajętymi przez nowotwór. Operacja wykonywana jest z wykorzystaniem robota, który przekłada ruchy ręki chirurga na ultradokładne, minimalnie inwazyjne ruchy narzędzi wewnątrz ciała pacjenta. Zabieg odbywa się w znieczuleniu ogólnym i w przypadku doświadczonego chirurga jak dr Paweł Wisz trwa ok. półtorej godziny. Polega na wykonaniu pięciu niewielkich nacięć w okolicy podbrzusza, wprowadzeniu narzędzi robotycznych i endoskopu a następnie na precyzyjnym usunięciu prostaty i w razie wskazań węzłów chłonnych.
Choć potocznie mówi się o „operacji wykonywanej przez robota”, w rzeczywistości cały zabieg jest w pełni kontrolowany przez chirurga – robot stanowi jedynie narzędzie w jego rękach.
System operacyjny składa się z trzech głównych elementów: konsoli, przy której pracuje chirurg, modułu wizyjnego (tzw. wieży) oraz ramion robotycznych. W trakcie operacji lekarz nie stoi przy stole operacyjnym, lecz siedzi przy konsoli sterującej i z tego miejsca kieruje ruchami czterech ramion robota.
Jedno z ramion wyposażone jest w kamerę 3D o wysokiej rozdzielczości, która przekazuje nawet dziesięciokrotnie powiększony, trójwymiarowy obraz pola operacyjnego. Dzięki temu chirurg widzi struktury anatomiczne z niezwykłą dokładnością, co ma ogromne znaczenie przy operowaniu w obrębie miednicy – w przestrzeni bardzo wąskiej i wypełnionej delikatnymi nerwami oraz naczyniami.
Pozostałe ramiona robota obsługują miniaturowe narzędzia chirurgiczne wprowadzane do ciała pacjenta przez niewielkie, kilkumilimetrowe nacięcia w powłokach brzusznych. Instrumenty te odwzorowują ruchy dłoni operatora ale w sposób bardziej stabilny, precyzyjny i pozbawiony naturalnych drżeń ręki. Umożliwia to wykonywanie bardzo dokładnych preparacji i bezpieczne operowanie w obszarach o szerokości zaledwie kilku centymetrów.
Warto podkreślić, że robot nie działa samodzielnie i nie podejmuje żadnych decyzji. Każdy ruch jest bezpośrednio kontrolowany przez chirurga. Technologia ta pozwala jednak zwiększyć precyzję zabiegu, co przekłada się na wysoką skuteczność onkologiczną oraz większą szansę na zachowanie funkcji odpowiedzialnych za trzymanie moczu i sprawność seksualną po operacji.
Kto kwalifikuje się do operacji raka prostaty z wykorzystaniem robota?
Do radykalnej prostatektomii robotycznej kwalifikowani są przede wszystkim pacjenci z rakiem gruczołu krokowego ograniczonym do narządu, czyli w stadium, w którym nowotwór nie daje przerzutów odległych. Metoda ta znajduje również zastosowanie u chorych z miejscowo zaawansowaną postacią choroby – gdy nowotwór przekracza torebkę prostaty i obejmuje struktury sąsiadujące, takie jak pęcherzyki nasienne czy powięź Denonvilliersa przylegającą do przedniej ściany odbytnicy.
Dlaczego wykorzystuje się robota chirurgicznego w operacjach raka prostaty?
Robot chirurgiczny to innowacyjny system, który umożliwia wykonanie operacji przez kilka niewielkich nacięć zamiast dużych przecięć skóry. Daje to wiele korzyści w porównaniu z chirurgią otwartą a nawet laparoskopową:
- precyzja i kontrola – chirurg operuje za pomocą miniaturowanych narzędzi, które dają większy zakres ruchu niż ludzkie ręce
- lepsza widoczność pola operacyjnego – trzywymiarowy obraz 3D o wysokiej rozdzielczości pozwala wiernie odwzorować delikatne struktury
- mniej inwazyjna technika – mniejsze nacięcia oznaczają mniejsze ryzyko krwawienia, krótszy pobyt w szpitalu i szybszy powrót do codziennych aktywności
- potencjalna ochrona funkcji nerwowych – dzięki precyzji możliwe jest lepsze zachowanie struktur odpowiedzialnych za funkcje trzymania moczu i erekcji.
Porównanie metod
Bez względu na to, jaka metoda operacyjna zostanie wybrana, najważniejsze znaczenie ma doświadczenie chirurga i liczba wykonywanych przez niego zabiegów. Nowoczesne techniki małoinwazyjne, w tym chirurgia robotyczna, dają większą precyzję i często pozwalają szybciej wrócić do codziennej aktywności. Ostateczny efekt leczenia zależy jednak od stopnia zaawansowania choroby oraz indywidualnej sytuacji zdrowotnej pacjenta.
Poniżej przedstawiamy zestawienie metod, którymi może zostać wykonana operacja raka prostaty.
Kryterium | Operacja otwarta | Laparoskopia | Chirurgia robotyczna |
Dostęp operacyjny | Jedno większe nacięcie w podbrzuszu | Kilka małych nacięć (ok. 0,5–1 cm) | Pięć małych nacięć (ok. 0,5–1 cm) |
Widoczność pola operacyjnego | Naturalna (okiem chirurga) | Kamera 2D (czasem 3D), w zależności od sprzętu | Kamera 3D HD, ok. 10× powiększenie obrazu |
Precyzja ruchów | Zależna wyłącznie od ręki chirurga | Ograniczona sztywnością narzędzi | Bardzo wysoka – eliminacja drżenia rąk, większa zakres ruchu narzędzi (zakres ruchomości ramion 560 stopni) |
Utrata krwi | Zwykle większa | Mniejsza niż w metodzie otwartej | Najczęściej najmniejsza |
Ból pooperacyjny | Większy | Mniejszy | Mniejszy |
Długość hospitalizacji | 5–7 dni | 3–5 dni | 2–4 dni |
Powrót do aktywności | Wolniejszy | Szybszy | Szybszy |
Precyzyjne oszczędzenie nerwów | Możliwe, ale trudniejsze | Ograniczone technicznie | Największe możliwości dokładnego preparowania struktur nerwowych |
Efekt kosmetyczny | Widoczna blizna | Niewielkie blizny | Niewielkie blizny |
Technologia | Klasyczna chirurgia | Małoinwazyjna | Małoinwazyjna |
Dlaczego metoda robotyczna jest korzystna dla pacjentów z rakiem prostaty?
W porównaniu z metodą otwartą oraz częściowo laparoskopowymi, operacja z wykorzystaniem systemu robotycznego może wiązać się z następującymi korzyściami dla pacjentów:
- ponad dwukrotnie większą szansą na zachowanie funkcji seksualnych,
- nawet około 2–2,5 razy większym prawdopodobieństwem szybszego odzyskania prawidłowego trzymania moczu,
- niższym ryzykiem wznowy biochemicznej choroby,
- mniejszą liczbą powikłań okołooperacyjnych,
- mniejszym bólem po zabiegu,
- mniejszą utratą krwi w trakcie operacji,
- lepszym efektem kosmetycznym dzięki niewielkim nacięciom,
- krótszym pobytem w szpitalu,
- szybszym powrotem do codziennej aktywności oraz pracy zawodowej.
Dr n. med. Paweł Wisz
Dr n. med. Paweł Wisz specjalizuje się w operacyjnym leczeniu raka prostaty z wykorzystaniem systemu robotycznego. Od ponad dekady rozwija swoje doświadczenie kliniczne w renomowanych ośrodkach w Polsce i za granicą, m.in. w Klinice Urologii w Leverkusen w Niemczech oraz w ORSI Academy – jednym z najważniejszych na świecie centrów szkoleniowych w zakresie chirurgii robotycznej.
Swoje kompetencje doskonalił pod kierunkiem uznanych autorytetów, takich jak prof. Alexander Mottrie z Belgii oraz prof. Patel z USA. Do tej pory przeprowadził ponad 2000 operacji robotycznych w leczeniu raka prostaty, co czyni go jednym z najbardziej doświadczonych operatorów w tej dziedzinie w Polsce i Europie.
W 2024 roku wykonał 491 operacji robotycznych, ustanawiając rekord Polski w liczbie przeprowadzonych zabiegów w ciągu jednego roku (dane raportu Modern Healthcare Institute).
Dr n. med. Paweł Wisz jako pierwszy urolog w Polsce wdrożył do praktyki klinicznej technikę robotyczną „Collar”, opracowaną i opisaną w literaturze naukowej przez prof. Alexandra Mottrie. Technika ta zmniejsza prawdopodobieństwo pooperacyjnego pozostawienia komórek nowotworowych (tzw. dodatnich marginesów chirurgicznych), przy jednoczesnym zachowaniu bardzo dobrych efektów funkcjonalnych po operacji. W przypadku tej metody badania naukowe wykazały 0 przypadków z dodatnim marginesem, a w grupie kontrolnej, czyli w przypadku zastosowania innych metod było to 8,9% przypadków z dodatnim marginesem, u pacjentów z nowotworem ograniczonym do prostaty.
Jako pierwszy Polak został członkiem Zarządu Europejskiego Towarzystwa Urologicznego – Sekcji Robotycznej (ERUS). Jest również jedynym polskim międzynarodowym trenerem chirurgii robotycznej w ORSI Academy oraz jednym z pierwszych proktorów w Polsce, nadzorujących wdrażanie programów robotycznych w nowych ośrodkach.
W codziennej praktyce łączy zaawansowaną technologię z indywidualnym podejściem do pacjenta. Każdy przypadek analizuje szczegółowo, kładąc nacisk nie tylko na skuteczność onkologiczną, ale także na jakość życia po operacji – w tym zachowanie trzymania moczu i funkcji seksualnych.
Lekarz wyjaśnia
Gdy pojawia się potrzeba leczenia, ważne jest poczucie jasności i bezpieczeństwa. Dlatego dr Paweł Wisz wyjaśnia, na czym polega zabieg usunięcia raka prostaty metodą robotyczną i czego można się spodziewać na każdym etapie opieki.
O prostatektomii piszemy na naszym blogu
Jeszcze kilka lat temu operacje robotyczne w Polsce były nowością, a pacjenci często kojarzyli je wyłącznie z zagranicznymi klinikami. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Polska jest miejscem pionierskich wdrożeń systemów...
Chirurgia robotyczna w leczeniu raka prostaty w ostatnich latach zmieniła standardy postępowania operacyjnego. Dzięki precyzji, jaką daje robot chirurgiczny oraz doświadczeniu operatora możliwe jest skuteczne leczenie również u pacjentów z...
Każdy mężczyzna zna to uczucie kiedy organizm nie do końca współpracuje. Nagle pojawia się problem, który wydaje się zbyt prywatny żeby o nim mówić ale zbyt dokuczliwy, by go ignorować....
Prostata, znana również jako gruczoł krokowy jest niewielkim narządem męskiego układu rozrodczego, który odgrywa istotną rolę w funkcjonowaniu organizmu. Znajduje się poniżej pęcherza moczowego, otaczając początkowy odcinek cewki moczowej a...
Rak prostaty jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn na całym świecie. Tradycyjnie kojarzony z problemami związanymi z oddawaniem moczu takimi jak częste oddawanie moczu, trudności z rozpoczęciem i...
PSA (Prostate-Specific Antigen), czyli swoisty antygen sterczowy jest białkiem wytwarzanym przez komórki nabłonka gruczołowego prostaty, używanym w diagnostyce medycznej. Jego obecność w krwi jest badana w celu wykrywania i monitorowania...
Prostata, niewielki gruczoł znajdujący się poniżej pęcherza moczowego odgrywa kluczową rolę w męskim układzie rozrodczym. Z wiekiem jednak, może stać się źródłem poważnych problemów zdrowotnych, w tym łagodnego przerostu, stanów...
Rak prostaty to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn na całym świecie. Zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Nowotworów w 2020 r. zachorowalności w naszym kraju dotyczyła ponad 14...
Rehabilitacja przed i po prostatektomii, czyli operacyjnym usunięciu gruczołu krokowego jest kluczowym elementem procesu powrotu do zdrowia i pełnej funkcjonalności pacjentów, którzy przeszli przez ten zabieg. W świecie, gdzie raka...
Diagnoza „rak prostaty” dla wielu mężczyzn i ich rodzin jest źródłem ogromnego stresu i lęku. To nie tylko wyzwanie zdrowotne, ale i emocjonalne, które dotyka nie tylko pacjenta, ale również...
Pomysł na wykorzystanie robotyki w chirurgii pojawił się ponad pół wieku ale praktyczne wykorzystanie tego podejścia upowszechniło się dopiero od lat 80. XX wieku. Od tego czasu roboty chirurgiczne coraz...
Rak prostaty to obecnie najczęściej diagnozowany nowotwór wśród męskiej populacji w Polsce. Zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Nowotworów w 2020 r. zachorowalności dotyczyła ponad 14 tys. mężczyzn w naszym...
Baza wiedzy
Czym jest rak prostaty?
Rak prostaty to nowotwór złośliwy, który rozwija się w gruczole krokowym (prostaty) – narządzie męskiego układu rozrodczego położonym pod pęcherzem moczowym i otaczającym cewkę moczową. Choroba ta jest jednym z najczęściej rozpoznawanych nowotworów u mężczyzn, szczególnie po 50. roku życia.
Rak prostaty może mieć różny przebieg:
- wczesny (lokalny) – nowotwór ograniczony do prostaty,
- lokalnie zaawansowany – nacieka otaczające tkanki,
- zaawansowany z przerzutami – komórki nowotworowe rozprzestrzeniają się do innych części ciała, najczęściej do kości.
Czynniki ryzyka rozwoju raka prostaty
Choć dokładne przyczyny choroby nie są w pełni znane, wyróżnia się szereg czynników, które zwiększają ryzyko zachorowania:
- wiek – ryzyko rośnie po 55. roku życia, najczęściej chorują mężczyźni 65–80 lat,
- predyspozycje genetyczne – nowotwór w rodzinie (ojciec, brat) zwiększa ryzyko,
- styl życia – brak aktywności, otyłość, palenie papierosów i dieta bogata w tłuszcze nasycone,
- czynniki środowiskowe i hormonalne – podnoszą ryzyko rozwoju zmian nowotworowych.
Jak szybko rozwija się rak prostaty?
Rak prostaty w wielu przypadkach rozwija się powoli. W odróżnieniu od niektórych innych nowotworów może przez wiele lat nie powodować wyraźnych objawów. Szacuje się, że od pojawienia się pierwszych mikroskopijnych zmian w obrębie gruczołu krokowego do powstania guza o objętości około 1 ml może upłynąć nawet kilkanaście lat.
Nie oznacza to jednak, że każdy rak prostaty ma łagodny przebieg. Tempo rozwoju choroby jest bardzo indywidualne i zależy m.in. od typu nowotworu, jego agresywności (ocenianej w skali Gleason/ISUP), wieku pacjenta oraz jego ogólnego stanu zdrowia.
W początkowej fazie choroba często nie daje żadnych dolegliwości. Zdarza się, że pojawiające się objawy – takie jak częstsze oddawanie moczu czy osłabiony strumień – są mylone z łagodnym przerostem prostaty i bagatelizowane. Tymczasem regularne badania profilaktyczne, w tym oznaczenie PSA i konsultacja urologiczna, pozwalają wykryć chorobę na etapie, w którym szanse na całkowite wyleczenie są bardzo wysokie.
W bardziej zaawansowanych stadiach rak prostaty może rozprzestrzeniać się poza gruczoł krokowy. Najczęściej przerzuty pojawiają się w kościach, co może powodować dolegliwości bólowe, rzadziej w płucach czy innych narządach.
Dlatego tak istotne jest wczesne rozpoznanie – im wcześniej wykryty nowotwór, tym większe możliwości skutecznego i radykalnego leczenia.
Objawy raka prostaty
We wczesnych fazach choroba może przebiegać bezobjawowo. W miarę rozwoju zmian mogą wystąpić:
- częstsze oddawanie moczu, szczególnie w nocy,
- słaby lub przerywany strumień moczu,
- parcie na pęcherz,
- obecność krwi w moczu lub nasieniu,
- ból w okolicy miednicy lub dolnej części pleców,
- zaburzenia erekcji.
Warto pamiętać, że objawy te mogą także towarzyszyć łagodnemu rozrostowi prostaty (BPH) – dlatego kluczowe są badania specjalistyczne i konsultacja urologa.
Do jakiego lekarza zgłosić się przy podejrzeniu raka prostaty?
Wielu mężczyzn odkłada wizytę u lekarza, nawet jeśli zauważa niepokojące objawy. Powodem bywa strach przed diagnozą, skrępowanie związane z badaniem prostaty lub zwykła niepewność, do jakiego specjalisty się udać. Niestety zwlekanie z konsultacją może opóźnić rozpoznanie choroby, a w przypadku nowotworu czas ma ogromne znaczenie.
Pierwszy krok – lekarz rodzinny
Najczęściej pierwszym etapem jest wizyta u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. W trakcie wywiadu pacjent może zgłosić takie objawy jak:
- częste oddawanie moczu, zwłaszcza w nocy,
- osłabiony strumień moczu,
- uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
- naglące parcie na mocz.
Lekarz rodzinny może zlecić oznaczenie poziomu PSA we krwi oraz – w razie potrzeby – skierować pacjenta do specjalisty urologa. Wskazaniem do takiej konsultacji jest nie tylko obecność objawów, ale również wiek (szczególnie po 50. roku życia) czy występowanie raka prostaty w najbliższej rodzinie.
Urolog – specjalista od chorób prostaty
Lekarzem zajmującym się diagnostyką i leczeniem chorób prostaty jest urolog. Do jego kompetencji należy rozpoznawanie i leczenie m.in.:
- łagodnego przerostu prostaty,
- zapaleń układu moczowego,
- zaburzeń erekcji,
- nowotworu gruczołu krokowego.
Choć często kojarzony jest z leczeniem mężczyzn, urolog zajmuje się schorzeniami układu moczowo-płciowego zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet.
Wielu pacjentów obawia się badania per rectum (badania przez odbytnicę). W praktyce jest to krótkie, rutynowe i bardzo ważne badanie, które pozwala lekarzowi ocenić wielkość oraz strukturę prostaty. Dla pacjenta może być krępujące, ale dla specjalisty jest standardowym elementem diagnostyki, który może mieć kluczowe znaczenie dla wczesnego wykrycia choroby.
Najważniejsze jest jedno: w przypadku jakichkolwiek wątpliwości nie warto zwlekać z wizytą. Wczesna diagnoza znacząco zwiększa szansę na skuteczne leczenie i powrót do pełnej aktywności.
Diagnostyka raka prostaty
Najważniejsze badania diagnostyczne:
- badanie per rectum (przez odbyt) – szybkie, proste badanie urologiczne,
- oznaczenie PSA (prostate specific antigen) – badanie krwi pozwalające wykryć podwyższony poziom antygenu,
- USG prostaty – obrazowanie narządu prostaty,
- rezonans magnetyczny (MRI) – zaawansowane badanie obrazowe,
- biopsja fuzyjna prostaty – pobranie wycinka tkanki z obszarów wskazanych przez MRI w celu potwierdzenia diagnozy.
Metody leczenia raka prostaty
Wybór metody leczenia raka prostaty zależy od wielu czynników: stopnia zaawansowania choroby, wyniku biopsji (Gleason/ISUP), poziomu PSA, wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz jego oczekiwań dotyczących jakości życia po terapii. Każda decyzja powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie wyników badań.
Poniżej przedstawiamy najważniejsze metody leczenia raka prostaty.
Aktywny nadzór (Active Surveillance)
W przypadku nowotworu o niskim stopniu złośliwości i ograniczonego do prostaty możliwe jest odroczenie leczenia operacyjnego.
Aktywny nadzór polega na regularnym monitorowaniu choroby poprzez:
- badania PSA,
- rezonans magnetyczny prostaty,
- okresowe biopsje kontrolne.
Celem jest uniknięcie lub odłożenie leczenia radykalnego tak długo, jak choroba pozostaje stabilna.
Leczenie operacyjne – radykalna prostatektomia
Polega na całkowitym usunięciu gruczołu krokowego, a w wybranych przypadkach również z węzłami chłonnymi.
Operacja może być wykonana trzema technikami:
- metodą otwartą,
- laparoskopowo,
- z wykorzystaniem systemu robotycznego.
Celem zabiegu jest całkowite usunięcie nowotworu przy jednoczesnym zachowaniu jak najlepszej funkcji trzymania moczu i potencji.
Radioterapia
Radioterapia wykorzystuje promieniowanie jonizujące do zniszczenia komórek nowotworowych. Może być stosowana jako:
- leczenie radykalne (zamiast operacji),
- leczenie uzupełniające po operacji,
- leczenie ratujące w przypadku wznowy biochemicznej.
Wyróżnia się radioterapię zewnętrzną (EBRT) oraz brachyterapię (napromienianie od wewnątrz).
Hormonoterapia
Rak prostaty rozwija się pod wpływem testosteronu. Leczenie hormonalne polega na zmniejszeniu poziomu hormonów męskich lub zablokowaniu ich działania.
Najczęściej stosuje się je:
- w chorobie zaawansowanej,
- jako leczenie wspomagające radioterapię,
- w przypadku przerzutów.
Hormonoterapia nie usuwa nowotworu, ale może skutecznie kontrolować jego rozwój.
Chemioterapia i leczenie systemowe
W bardziej zaawansowanych stadiach choroby stosuje się:
- chemioterapię,
- nowoczesne leki hormonalne nowej generacji,
- leczenie celowane,
- radioizotopy (np. terapia ukierunkowana na przerzuty do kości).
Terapie te są dobierane indywidualnie w zależności od dynamiki choroby i wcześniejszego leczenia.
Prostatektomia robotyczna – jak działa?
Prostatektomia robotyczna to minimalnie inwazyjna technika chirurgiczna wykonywana przy użyciu robota. Podczas zabiegu chirurg steruje narzędziami przy wysokiej precyzji, a kamera zapewnia trójwymiarowy, powiększony obraz pola operacyjnego.
System robotyczny:
- redukuje drżenie dłoni lekarza,
- umożliwia delikatne manipulowanie tkankami w trudno dostępnych obszarach miednicy,
- daje kontrolę, która przekłada się na mniejszą utratę krwi, krótszy pobyt w szpitalu i szybszy powrót do normalnej aktywności.
Robotyczna prostatektomia wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym, trwa ok. 2h i obejmuje:
- wprowadzenie narzędzi i kamery przez niewielkie nacięcia,
- odpreparowanie prostaty i jej połączeń z pęcherzem oraz cewką,
- usunięcie zmienionego nowotworowo narządu,
- czasem usuniecie także węzłów chłonnych, jeśli jest to wskazane.
Dla kogo jest robotyczna operacja raka prostaty?
Zabieg jest najczęściej rozważany u mężczyzn, u których diagnoza raka prostaty została postawiona we wczesnym lub lokalnie zaawansowanym stadium choroby i u których operacyjne usunięcie prostaty jest wskazane. Indywidualna kwalifikacja zawsze odbywa się podczas konsultacji urologicznej i obejmuje ocenę ogólnego stanu zdrowia oraz wyników badań diagnostycznych.
Zalety chirurgii robotycznej
W porównaniu do tradycyjnych metod otwartych, prostatektomia robotyczna cechuje się:
- mniejszym urazem tkanek,
- mniejszym krwawieniem,
- mniejszym ryzykiem powikłań śród- i pooperacyjnych,
- krótszym czasem hospitalizacji i rekonwalescencji,
- większym prawdopodobieństwem zachowania prawidłowego trzymania moczu i funkcji seksualnych,
- lepszym efektem kosmetycznym.
Jakie mogą być skutki operacji raka prostaty (prostatektomii)?
Radykalna prostatektomia jest metodą leczenia dającą szansę na całkowite usunięcie nowotworu ograniczonego do prostaty. Jak każda operacja, wiąże się jednak z możliwością wystąpienia określonych następstw po zabiegu. Najczęściej dotyczą one kontroli oddawania moczu, funkcji seksualnych oraz płodności.
Zaburzenia trzymania moczu
Po usunięciu prostaty część pacjentów może doświadczać przejściowych trudności w utrzymaniu moczu. W zdecydowanej większości przypadków problem ma charakter czasowy i stopniowo ustępuje w ciągu kilku tygodni lub miesięcy wraz z regeneracją tkanek oraz rehabilitacją mięśni dna miednicy.
W przypadku operacji wykonywanej z wykorzystaniem systemu robotycznego bardzo dobre wyniki w zakresie wczesnego powrotu kontynencji są możliwe dzięki dużej precyzji preparowania struktur odpowiedzialnych za trzymanie moczu. Dane kliniczne wskazują, że około 80% pacjentów odzyskuje kontrolę nad oddawaniem moczu w ciągu pierwszego miesiąca po zabiegu, a po roku od operacji odsetek ten sięga około 96%.
Rzadkim, ale poważnym powikłaniem może być trwałe uszkodzenie zwieracza cewki moczowej, skutkujące całkowitym i nieodwracalnym nietrzymaniem moczu. W takich sytuacjach możliwe jest leczenie operacyjne polegające na wszczepieniu sztucznego zwieracza cewki moczowej.
Zaburzenia erekcji
Za wzwód prącia odpowiadają tzw. pęczki naczyniowo-nerwowe przebiegające bardzo blisko prostaty. Jeśli stopień zaawansowania nowotworu na to pozwala, podczas operacji podejmuje się próbę ich oszczędzenia.
Technika robotyczna, dzięki trójwymiarowemu obrazowi w dużym powiększeniu, umożliwia bardzo dokładne oddzielenie tych struktur od usuwanego narządu, co zwiększa szansę na zachowanie funkcji seksualnych.
U pacjentów po operacjach z oszczędzeniem pęczków naczyniowo-nerwowych wdraża się tzw. rehabilitację seksualną. Zazwyczaj rozpoczyna się ona od leczenia farmakologicznego. W przypadku braku satysfakcjonujących efektów stosuje się iniekcje do ciał jamistych, a w ostateczności – zabieg wszczepienia protezy prącia.
Płodność po prostatektomii
Podczas radykalnej prostatektomii usuwane są pęcherzyki nasienne oraz przecinane są nasieniowody. W efekcie po operacji nie dochodzi do wytrysku nasienia, co oznacza utratę naturalnej możliwości posiadania potomstwa.
Dlatego mężczyźni, którzy planują ojcostwo w przyszłości, powinni przed zabiegiem rozważyć zabezpieczenie płodności poprzez oddanie nasienia do banku spermy.
Operacja raka prostaty a sprawność seksualna
Radykalna prostatektomia jest skuteczną metodą leczenia raka prostaty i w wielu przypadkach daje szansę na całkowite wyleczenie choroby. Każdy pacjent powinien jednak wiedzieć, że zabieg może wiązać się z przejściowymi lub – rzadziej – trwałymi zaburzeniami funkcji seksualnych. Nie jest to regułą, a ryzyko takich powikłań zależy od wielu indywidualnych czynników.
Na możliwość zachowania erekcji po operacji wpływają przede wszystkim:
- stopień zaawansowania nowotworu,
- konieczność usunięcia pęczków naczyniowo-nerwowych odpowiedzialnych za wzwód,
- wiek pacjenta i jego sprawność seksualna przed zabiegiem,
- doświadczenie operatora oraz zastosowana technika chirurgiczna.
W przypadku raka ograniczonego do prostaty, który nie nacieka struktur otaczających, często możliwe jest oszczędzenie pęczków naczyniowo-nerwowych. Daje to realną szansę na zachowanie funkcji seksualnych. Jeśli jednak nowotwór jest bardziej zaawansowany i obejmuje obszary w pobliżu tych struktur, ich częściowe lub całkowite usunięcie może być konieczne, aby zapewnić bezpieczeństwo onkologiczne. W takiej sytuacji mogą wystąpić zaburzenia erekcji – czasowe lub trwałe.
Powrót potencji po prostatektomii
Odzyskanie sprawności seksualnej jest procesem, który wymaga czasu. Jeśli podczas operacji uda się zachować pęczki naczyniowo-nerwowe, szanse na powrót erekcji są znacznie większe.
Chirurgia robotyczna, dzięki trójwymiarowemu obrazowi w dużym powiększeniu i bardzo precyzyjnym narzędziom, umożliwia dokładne oddzielenie prostaty od delikatnych struktur nerwowych i naczyniowych. Pozwala to zminimalizować ryzyko ich uszkodzenia.
Po operacji wdrażana jest tzw. rehabilitacja seksualna. Najczęściej rozpoczyna się od leczenia farmakologicznego wspomagającego erekcję. Jeśli efekt jest niewystarczający, kolejnym etapem mogą być iniekcje do ciał jamistych. W przypadku utrzymujących się, trwałych zaburzeń wzwodu możliwe jest zastosowanie protezy prącia, która pozwala odzyskać satysfakcjonujące życie seksualne.
Najważniejsze jest indywidualne podejście oraz wcześniejsza, szczera rozmowa z lekarzem o oczekiwaniach i możliwych scenariuszach po leczeniu.
Hospitalizacja po radykalnej prostatektomii
Radykalna prostatektomia to poważny zabieg chirurgiczny, jednak dzięki technikom małoinwazyjnym (laparoskopowym i robotycznym) pobyt w szpitalu jest dziś znacznie krótszy niż jeszcze kilkanaście lat temu.
Operacja wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym. Po jej zakończeniu pacjent trafia na salę pooperacyjną, gdzie przez kilka godzin pozostaje pod ścisłą obserwacją personelu medycznego. Monitorowane są podstawowe parametry życiowe, ilość oddawanego moczu oraz ewentualne dolegliwości bólowe.
Już w pierwszej dobie po zabiegu pacjent jest stopniowo uruchamiany – wczesne wstawanie i chodzenie zmniejsza ryzyko powikłań zakrzepowych oraz przyspiesza powrót do formy. Ból pooperacyjny jest zwykle umiarkowany i kontrolowany za pomocą nowoczesnych leków przeciwbólowych.
Po operacji w pęcherzu moczowym pozostaje cewnik, który umożliwia prawidłowe gojenie zespolenia pomiędzy pęcherzem a cewką moczową. W zależności od przebiegu pooperacyjnego usuwany jest on zazwyczaj po kilku dniach. Czasami pacjent wychodzi do domu z cewnikiem, który usuwany jest podczas wizyty kontrolnej.
Standardowy pobyt w szpitalu trwa zwykle od 3 do 5 dni. W przypadku operacji robotycznych hospitalizacja bywa krótsza, natomiast przy dodatkowych obciążeniach zdrowotnych lub powikłaniach może zostać wydłużona.
Przed wypisem pacjent otrzymuje szczegółowe zalecenia dotyczące dalszej rekonwalescencji, aktywności fizycznej, pielęgnacji ran oraz kontroli urologicznej. Pełny powrót do codziennej aktywności następuje stopniowo w ciągu kilku tygodni.
Przerzuty i rokowania
Rak prostaty w początkowym stadium najczęściej rozwija się powoli i przez długi czas może być ograniczony wyłącznie do gruczołu krokowego. W takiej sytuacji rokowanie jest bardzo dobre, a leczenie radykalne – operacyjne – daje wysoką szansę na całkowite wyleczenie.
W bardziej zaawansowanych stadiach komórki nowotworowe mogą przekraczać torebkę prostaty, zajmować pęcherzyki nasienne lub rozprzestrzeniać się do węzłów chłonnych. W stadium uogólnionym przerzuty najczęściej pojawiają się w kościach, rzadziej w płucach czy wątrobie.
Rokowanie zależy od wielu czynników, w tym poziomu PSA, wyniku w skali Gleasona (ISUP), stopnia zaawansowania w badaniach obrazowych oraz szybkości narastania PSA. Współczesna medycyna dysponuje jednak skutecznymi metodami leczenia również w chorobie zaawansowanej, które pozwalają kontrolować jej przebieg przez wiele lat i utrzymać dobrą jakość życia.
Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie oraz właściwe, indywidualnie dobrane leczenie.