Tenotomia i tenodeza ścięgna głowy długiej bicepsa – Kraków

Uszkodzenia i schorzenia ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia (bicepsa) mogą powodować ból w przedniej części barku, osłabienie kończyny oraz trudności podczas wykonywania codziennych czynności. Dolegliwości często nasilają się podczas unoszenia ramienia, podnoszenia przedmiotów lub wykonywania ruchów wymagających obciążenia barku. Problemy ze ścięgnem bicepsa mogą występować samodzielnie lub towarzyszyć innym schorzeniom, szczególnie uszkodzeniom stożka rotatorów i obrąbka stawowego.

W przypadku utrzymujących się dolegliwości, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanej poprawy, jedną z możliwości jest leczenie operacyjne. Tenotomia i tenodeza bicepsa to dwie różne techniki, których celem jest ograniczenie bólu związanego z uszkodzonym ścięgnem. Tenotomia polega na jego przecięciu i uwolnieniu od przyczepu w obrębie stawu, natomiast tenodeza obejmuje dodatkowo zamocowanie ścięgna w nowym miejscu na kości ramiennej. Wybór metody zależy od rodzaju uszkodzenia, wieku, aktywności oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.

Czym jest ścięgno głowy długiej bicepsa i jakie uszkodzenia mogą go dotyczyć?

Mięsień dwugłowy ramienia, potocznie nazywany bicepsem, składa się z dwóch głów: długiej i krótkiej. Ścięgno głowy długiej rozpoczyna się w okolicy górnej części panewki łopatki i obrąbka stawowego, przebiega przez staw ramienny, a następnie przez bruzdę międzyguzkową kości ramiennej.

Biceps odpowiada przede wszystkim za zginanie stawu łokciowego i odwracanie przedramienia, czyli obracanie dłoni ku górze. Ścięgno jego głowy długiej jest również związane z funkcjonowaniem barku, chociaż zakres jego udziału w stabilizacji stawu ramiennego pozostaje przedmiotem badań.

Do najczęstszych problemów dotyczących tego ścięgna należą:

• Tendinopatia ścięgna bicepsa – zmiany przeciążeniowe i degeneracyjne prowadzące do bólu oraz pogorszenia właściwości ścięgna.
• Uszkodzenie częściowe ścięgna – naruszenie części jego włókien, które może powodować ból podczas ruchu i obciążania ramienia.
• Niestabilność ścięgna bicepsa – przemieszczanie się ścięgna poza jego prawidłowy tor w bruździe międzyguzkowej, często związane z uszkodzeniem struktur stabilizujących lub ścięgna mięśnia podłopatkowego.
• Uszkodzenie przyczepu bicepsa typu SLAP – uszkodzenie górnego obrąbka stawowego w okolicy przyczepu ścięgna głowy długiej bicepsa.
• Zerwanie ścięgna głowy długiej bicepsa – całkowite przerwanie jego ciągłości, które może powodować charakterystyczną zmianę zarysu mięśnia ramienia.

Schorzenia ścięgna głowy długiej bicepsa często współistnieją z uszkodzeniami stożka rotatorów. Z tego względu leczenie operacyjne bywa wykonywane jako element bardziej rozległej artroskopii barku.

Jakie objawy mogą wskazywać na uszkodzenie ścięgna głowy długiej bicepsa?

Objawy zależą od rodzaju uszkodzenia, jego rozległości oraz obecności innych schorzeń barku.

Najczęściej występują:

• ból w przedniej części barku, niekiedy promieniujący wzdłuż ramienia,
• nasilenie dolegliwości podczas unoszenia ręki lub podnoszenia przedmiotów,
• ból przy wykonywaniu ruchów wymagających zginania łokcia i odwracania przedramienia,
• tkliwość w okolicy przebiegu ścięgna bicepsa,
• bolesne przeskakiwanie lub uczucie przemieszczania się ścięgna w przedniej części barku,
• osłabienie siły i ograniczenie aktywności fizycznej.

W przypadku całkowitego zerwania ścięgna głowy długiej bicepsa może pojawić się charakterystyczne uwypuklenie mięśnia w dolnej części ramienia, określane jako objaw Popeye. Bezpośrednio po urazie mogą również występować ból i zasinienie.

Podobne dolegliwości mogą towarzyszyć uszkodzeniom stożka rotatorów, obrąbka stawowego czy zmianom zwyrodnieniowym barku. Dlatego rozpoznanie wymaga oceny całego stawu ramiennego, a nie wyłącznie ścięgna bicepsa.

Kiedy wskazana jest tenotomia lub tenodeza bicepsa?

Nie każde uszkodzenie ścięgna głowy długiej bicepsa wymaga operacji. U wielu pacjentów poprawę można uzyskać dzięki odpowiednio dobranej rehabilitacji, modyfikacji aktywności oraz leczeniu przeciwbólowemu.

Leczenie operacyjne rozważa się przede wszystkim, gdy:

• ból w przedniej części barku utrzymuje się mimo odpowiednio prowadzonego leczenia zachowawczego,
• występuje objawowe częściowe uszkodzenie ścięgna lub zaawansowana tendinopatia,
• stwierdza się niestabilność ścięgna, powodującą ból i zaburzenia jego prawidłowego przebiegu,
• uszkodzenie ścięgna bicepsa współistnieje z uszkodzeniem stożka rotatorów i wymaga leczenia podczas tej samej operacji,
• występuje objawowe uszkodzenie przyczepu bicepsa związane ze zmianami typu SLAP,
• dolegliwości istotnie ograniczają codzienną aktywność, pracę zawodową lub uprawianie sportu.

Wybór pomiędzy tenotomią a tenodezą zależy od kilku czynników, w tym wieku, poziomu aktywności fizycznej, rodzaju uszkodzenia, oczekiwań dotyczących wyglądu ramienia oraz współistniejących schorzeń barku.

Tenodeza jest często rozważana u osób aktywnych fizycznie, szczególnie gdy istotne jest ograniczenie ryzyka zmiany zarysu bicepsa lub zachowanie możliwie dobrej funkcji mięśnia. Tenotomia może być odpowiednim rozwiązaniem u pacjentów, dla których priorytetem jest prostszy zabieg i krótszy okres ograniczeń wynikających z leczenia samego ścięgna bicepsa.

Nie oznacza to jednak, że jedna z tych metod jest przeznaczona wyłącznie dla młodszych, a druga dla starszych pacjentów. Ostateczna kwalifikacja powinna uwzględniać indywidualną sytuację kliniczną.

Na czym polega tenotomia i tenodeza ścięgna głowy długiej bicepsa?

Obie procedury mogą być wykonywane podczas artroskopii barku. Chirurg wprowadza kamerę i specjalistyczne narzędzia przez niewielkie nacięcia skóry, co umożliwia ocenę ścięgna bicepsa oraz pozostałych struktur stawu.

W zależności od rodzaju uszkodzenia i planowanego leczenia lekarz może wykonać tenotomię lub tenodezę.

Tenotomia bicepsa – przecięcie i uwolnienie ścięgna

Tenotomia polega na przecięciu ścięgna głowy długiej bicepsa w okolicy jego przyczepu w obrębie stawu ramiennego.

Po uwolnieniu ścięgna eliminuje się jego pociąganie za uszkodzony przyczep oraz obciążanie bolesnych struktur wewnątrzstawowych. Nie wykonuje się dodatkowego mocowania ścięgna do kości ramiennej.

Zaletą tenotomii jest stosunkowo prosty przebieg zabiegu i brak konieczności gojenia nowego przyczepu ścięgna do kości.

Po operacji może jednak wystąpić przemieszczenie brzuśca mięśnia dwugłowego ku dołowi, powodujące zmianę jego zarysu, określaną jako deformacja Popeye. U części pacjentów mogą również pojawić się skurcze mięśnia lub osłabienie jego funkcji.

Tenodeza bicepsa – ponowne zamocowanie ścięgna

Tenodeza polega na odłączeniu ścięgna głowy długiej bicepsa od jego pierwotnego przyczepu, a następnie przymocowaniu go do kości ramiennej w nowym miejscu.

Do mocowania można wykorzystać specjalne kotwice, śruby interferencyjne lub inne systemy implantów. Zabieg może być wykonany artroskopowo, techniką mini-open lub otwartą, zależnie od miejsca mocowania i przyjętej techniki operacyjnej.

Wyróżnia się między innymi tenodezę nadpiersiową i podpiersiową, w zależności od lokalizacji nowego przyczepu ścięgna.

Celem tenodezy jest ograniczenie dolegliwości związanych z uszkodzonym ścięgnem przy jednoczesnym zachowaniu jego mocowania do kości ramiennej. Metoda ta może zmniejszać ryzyko deformacji Popeye w porównaniu z tenotomią, choć nie eliminuje go całkowicie.

Ponieważ ścięgno musi wygoić się w nowym miejscu mocowania, po tenodezie konieczne jest czasowe ograniczenie jego obciążania.

Czym różni się tenotomia od tenodezy bicepsa?

Jakie korzyści może przynieść tenotomia lub tenodeza bicepsa?

Prawidłowo dobrane leczenie operacyjne, połączone z odpowiednią rehabilitacją, może prowadzić do:

• zmniejszenia bólu w przedniej części barku,
• ograniczenia dolegliwości podczas unoszenia i obciążania ramienia,
• poprawy funkcji kończyny górnej,
• łatwiejszego wykonywania codziennych czynności,
• poprawy tolerancji aktywności zawodowej i sportowej,
• zmniejszenia dolegliwości związanych z uszkodzeniem przyczepu ścięgna bicepsa.

W przypadku tenodezy dodatkowym celem jest ograniczenie ryzyka przemieszczenia brzuśca mięśnia dwugłowego i związanej z tym zmiany wyglądu ramienia.

Zakres poprawy zależy od rodzaju uszkodzenia, współistniejących schorzeń barku oraz przebiegu rehabilitacji. Jeśli podczas tej samej operacji wykonywana jest również rekonstrukcja stożka rotatorów lub inna procedura, ostateczny wynik leczenia zależy także od gojenia tych struktur.

Rehabilitacja po tenotomii i tenodezie bicepsa

Rehabilitacja po operacji ścięgna głowy długiej bicepsa zależy od zastosowanej techniki. Po tenotomii zwykle możliwe jest wcześniejsze wprowadzanie aktywności, natomiast po tenodezie konieczna jest ochrona nowego miejsca mocowania ścięgna.

Jeśli zabieg stanowi część bardziej rozległej operacji barku, przebieg rehabilitacji jest dostosowywany do procedury wymagającej największej ochrony.

Pierwszy etap – ochrona operowanych struktur

Po tenotomii okres stosowania temblaka lub ortezy może być stosunkowo krótki, zależnie od dolegliwości i zaleceń lekarza. Po tenodezie kończyna jest zwykle chroniona przez kilka tygodni, a pacjent powinien unikać obciążeń związanych z aktywnym, oporowym zginaniem łokcia i odwracaniem przedramienia.

Drugi etap – stopniowe odzyskiwanie ruchomości

Pod kontrolą fizjoterapeuty wprowadza się ćwiczenia mające na celu utrzymanie i przywrócenie prawidłowego zakresu ruchu barku oraz łokcia. Tempo zwiększania aktywności zależy od zastosowanej techniki, stanu tkanek i ewentualnych dodatkowych zabiegów.

Trzeci etap – odbudowa siły i powrót do aktywności

W kolejnych tygodniach stopniowo wprowadza się ćwiczenia wzmacniające mięśnie ramienia i obręczy barkowej. Po tenodezie zwiększanie obciążeń bicepsa wymaga uwzględnienia procesu gojenia ścięgna w nowym miejscu mocowania.

Po izolowanej tenotomii powrót do części codziennych aktywności może być stosunkowo szybki. Po tenodezie pełniejsze obciążanie kończyny i powrót do intensywnej aktywności fizycznej mogą wymagać kilku miesięcy. Jeśli jednocześnie wykonano rekonstrukcję stożka rotatorów, rehabilitacja zwykle trwa dłużej.