Genetyka w raku piersi — co oznacza HER2-low i jak wpływa na leczenie?

genetyka-w-raku-piersi-co-oznacza-her2-low-i-jak-wplywa-na-leczenie-2

Rak piersi od lat pozostaje najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u kobiet, a postęp w genetyce i biologii molekularnej zmienia sposób, w jaki lekarze patrzą na tę chorobę. Jeszcze niedawno klasyfikacja pacjentek była dość prosta: rak piersi HER2-dodatni lub HER2-ujemny. Dziś okazuje się, że pomiędzy tymi kategoriami istnieje przestrzeń, którą określa się mianem HER2-low. To nowa, ważna podgrupa, która ma ogromne znaczenie dla doboru terapii.

Czym właściwie jest HER2?

HER2 to receptor znajdujący się na powierzchni komórek. W zdrowym organizmie odpowiada za regulację wzrostu i podziału komórek. Kiedy jednak w komórkach piersi pojawia się jego nadekspresja, czyli zbyt duża liczba receptorów HER2, procesy te wymykają się spod kontroli. Takie komórki zaczynają dzielić się szybciej i w sposób niekontrolowany, co prowadzi do powstania agresywnego nowotworu.

Jeszcze kilkanaście lat temu HER2-dodatni rak piersi uchodził za jeden z najgorzej rokujących. Wprowadzenie terapii celowanych całkowicie zmieniło rokowania pacjentek. To był moment przełomowy – nagle z agresywnej choroby powstała jednostka, którą można skutecznie kontrolować.

HER2-low — nowa kategoria w raku piersi

Przez wiele lat przyjęto, że pacjentki dzielimy na HER2-dodatnie i HER2-ujemne. Ale praktyka kliniczna pokazała, że istnieje grupa kobiet, które nie spełniają kryteriów HER2-dodatniego raka, a jednocześnie nie są typowo HER2-ujemne. To właśnie HER2-low.

HER2-low oznacza niski poziom ekspresji tego receptora. W praktyce diagnozę stawia się na podstawie badań immunohistochemicznych (IHC), które oceniają intensywność barwienia komórek nowotworowych. Wynik IHC 1+ lub 2+ z negatywnym testem FISH to właśnie definicja HER2-low. Choć receptory występują w małej liczbie, ta subtelna różnica okazała się kluczowa dla doboru terapii.

Co oznacza wynik IHC 1+ lub 2+ z negatywnym testem FISH?

Badanie IHC (immunohistochemia) polega na „pokolorowaniu” komórek nowotworowych specjalnymi barwnikami, które pokazują, czy na ich powierzchni występuje białko HER2 i w jakiej ilości. Wynik zapisuje się w skali od 0 do 3+.

  • 0 lub 1+ oznacza bardzo niską ilość receptora HER2.
  • 2+ to poziom pośredni, wymagający dodatkowego potwierdzenia.
  • 3+ oznacza wyraźną, silną obecność HER2 (tzw. HER2-dodatni rak piersi).

W przypadku wyniku 2+ wykonuje się dodatkowe badanie FISH, które sprawdza, czy gen HER2 w komórkach nowotworu jest zwielokrotniony. Jeśli test FISH jest negatywny, a więc nie ma nadekspresji genu, taki wynik klasyfikuje się jako HER2-low.

Innymi słowy – HER2-low oznacza, że nowotwór nie jest HER2-dodatni, ale też nie jest całkowicie pozbawiony tego receptora. To ważne, ponieważ w tej grupie pacjentek można stosować nowe terapie ukierunkowane na HER2, które nie były skuteczne u osób z wynikiem 0.

Jak często występuje rak piersi HER2-low?

Badania populacyjne pokazują, że nawet do 50% pacjentek z rakiem piersi może mieć fenotyp HER2-low. To ogromna liczba, która sprawia, że temat nie dotyczy marginalnej grupy, ale połowy chorych. Jeszcze niedawno kobiety te były traktowane tak samo jak pacjentki HER2-ujemne, a więc nie miały dostępu do terapii celowanych. Teraz to się zmienia.

Dlaczego HER2-low ma znaczenie dla leczenia raka piersi?

Pojawienie się kategorii HER2-low otworzyło drogę do zastosowania nowej generacji leków, tzw. konjugatów przeciwciało-lek (ADC — antibody-drug conjugates). To nowoczesne cząsteczki, które łączą w sobie przeciwciało skierowane przeciwko HER2 z lekiem cytotoksycznym. Działają jak „inteligentne bomby” – przyczepiają się do komórek nowotworowych i dostarczają do nich lek niszczący raka, oszczędzając przy tym zdrowe tkanki.

Najbardziej znanym przykładem jest trastuzumab derukstekan (T-DXd). Badania kliniczne pokazały, że u pacjentek z HER2-low, u których standardowe terapie zawiodły, lek ten znacznie wydłuża czas przeżycia i daje realną szansę na kontrolę choroby. To jeden z największych przełomów ostatnich lat w leczeniu raka piersi.

Co oznacza HER2-low dla pacjentek w Polsce?

W Polsce badanie HER2 jest rutynowo wykonywane u każdej kobiety z rakiem piersi. Problem w tym, że do niedawna wynik IHC 1+ lub 2+/FISH- był traktowany jako „HER2-ujemny”. Dziś wiemy, że to grupa HER2-low, która kwalifikuje pacjentki do nowych możliwości terapeutycznych.

Kolejnym wyzwaniem jest refundacja. Terapie specjalistyczne  są już dostępne w wielu krajach, a w Polsce toczą się rozmowy o ich finansowaniu. To szczególnie istotne, ponieważ HER2-low to ogromna grupa kobiet, które mogą skorzystać z leczenia przedłużającego życie.

Diagnostyka HER2-low — dlaczego jest trudna?

Problem z HER2-low polega na tym, że rozróżnienie między IHC 0 a IHC 1+ bywa niejednoznaczne. Wymaga to bardzo doświadczonych patomorfologów i precyzyjnej standaryzacji badań. W praktyce oznacza to, że część pacjentek może być błędnie zakwalifikowana i stracić szansę na nowoczesną terapię. Dlatego coraz częściej mówi się o konieczności centralizacji diagnostyki HER2 w wyspecjalizowanych laboratoriach.

Przyszłość leczenia raka piersi HER2-low

HER2-low to dopiero początek. Badacze zaczynają mówić o kolejnej kategorii — HER2-ultralow, czyli ekspresji jeszcze słabszej, ale być może wciąż podatnej na konjugaty przeciwciało-lek. Rozwijane są też inne terapie celowane, które mogą objąć jeszcze większą grupę pacjentek.

Dla kobiet oznacza to coś niezwykle ważnego: coraz bardziej spersonalizowane leczenie. Już nie mówimy tylko o HER2-dodatnich i HER2-ujemnych. Dziś rak piersi staje się chorobą, którą opisuje się znacznie bardziej szczegółowo, a każdy detal genetyczny i molekularny może mieć wpływ na wybór terapii i rokowanie.

Co powinna wiedzieć pacjentka z rakiem piersi HER2-low?

HER2-low to stosunkowo nowa kategoria w diagnostyce raka piersi, która obejmuje nawet połowę pacjentek. Jej odkrycie otworzyło drogę do nowoczesnych terapii, które znacznie poprawiają wyniki leczenia. Kluczem jest jednak prawidłowa diagnostyka i dostęp do terapii w ramach systemu ochrony zdrowia.

Dla pacjentek oznacza to, że warto dokładnie pytać lekarzy o wynik HER2, domagać się interpretacji, a w razie wątpliwości konsultować wynik w wyspecjalizowanym ośrodku. To właśnie takie detale mogą zdecydować o dostępności nowoczesnego leczenia, które przedłuża życie i poprawia jego jakość. 

Najczęściej zadawane pytania o HER2-low w raku piersi

Jak sprawdzić, czy mam HER2-low?

HER2-low diagnozuje się na podstawie badania histopatologicznego guza piersi. Patomorfolog ocenia poziom ekspresji receptora HER2 metodą immunohistochemii (IHC). Wynik 1+ lub 2+ z negatywnym testem FISH oznacza właśnie HER2-low. Jeśli masz wątpliwości co do wyniku, warto poprosić o ponowną ocenę preparatu w wyspecjalizowanym laboratorium.

Czy HER2-low oznacza łagodniejszy rak piersi?

Nie. HER2-low nie definiuje agresywności nowotworu w taki sam sposób, jak klasyczny HER2-dodatni. To przede wszystkim kategoria biologiczna, która wskazuje na możliwość zastosowania nowych terapii. Agresywność choroby zależy od wielu innych czynników, m.in. podtypu hormonalnego, stopnia zaawansowania i obecności przerzutów.

Jakie leczenie stosuje się w raku piersi HER2-low?

Podstawą terapii są standardowe metody, takie jak hormonoterapia, chemioterapia czy radioterapia. Dodatkowo pacjentki z HER2-low mogą korzystać z nowoczesnych konjugatów przeciwciało-lek. Leczenie dobierane jest indywidualnie w zależności od stadium choroby i wcześniejszych terapii.

Czy HER2-low można całkowicie wyleczyć?

Podobnie jak w przypadku innych nowotworów piersi, rokowanie zależy od stopnia zaawansowania choroby w momencie diagnozy. Wczesne wykrycie daje szansę na pełne wyleczenie, natomiast w chorobie zaawansowanej celem terapii jest wydłużenie życia i poprawa jego jakości.

Czy wynik HER2-low może się zmienić w czasie choroby?

Tak, ekspresja HER2 nie zawsze jest stała. U niektórych pacjentek wynik badania przy wznowie choroby może różnić się od wyniku pierwotnego. Dlatego w przypadku progresji często wykonuje się ponowne badania materiału z guza lub przerzutów.

Potrzebujesz konsultacji? Napisz do nas!

Wypełnij poniższy formularz, skontaktuje się z Tobą Opiekun Pacjenta i ustali wszystkie szczegóły konsultacji z lekarzem.

    Więcej...

    W przypadku wyrażenia zgody, będzie Pani/Pan otrzymywać informacje handlowe oraz newsletter na wskazany adres e-mail. Administratorem danych jest Neo Hospital ONE Sp. z o.o. Zapisując się do newslettera akceptuje Pani/Pan klauzulę informacyjną.

    Your information will be securely sent to and stored in Google Sheets for the purpose of processing your form submission.
    Czytaj dalej

    Rekonstrukcja stożka rotatorów. Kiedy trzeba operować zerwane ścięgno barku? Rozmowa z ortopedą

    Ból pojawiający się przy podnoszeniu ręki. Problemy z założeniem kurtki. Trudność z sięgnięciem na wysoką półkę. Budzenie się w nocy przy próbie położenia na barku. Czasem nagła utrata siły po...

    Tenotomia a tenodeza bicepsa. Czym różnią się te zabiegi i kiedy się je wykonuje? Tłumaczy ortopeda

    Tenotomia albo tenodeza bicepsa. Dwa podobnie brzmiące określenia, które pacjent często słyszy podczas kwalifikacji do artroskopii barku. W obu przypadkach chodzi o ścięgno głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia ale sposób...

    Zwichnięcie stawu barkowo-obojczykowego. Kiedy wystający obojczyk trzeba operować? Ortopeda wyjaśnia 

    Upadek z roweru. Zderzenie na nartach. Uderzenie barkiem o podłoże podczas meczu. Po chwili pojawia się ból, obrzęk, a nad barkiem zaczyna być widoczny charakterystyczny „guzek”. Pacjent często mówi wtedy:...

    Guzek tarczycy w USG – kiedy powinien niepokoić?

    Guzek tarczycy. Kilka milimetrów, czasami centymetr lub dwa. Znaleziony przypadkiem podczas USG szyi, badania tętnic szyjnych albo diagnostyki zupełnie innych dolegliwości. W opisie pojawiają się słowa: hipoechogeniczny, mikrozwapnienia, unaczynienie, EU-TIRADS....

    Napisz do nas